29 lipca 2009 r. Prezydent podpisał ustawę z dnia 1 lipca 2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców. Ustawa przewiduje m.in. udzielenie pomocy przedsiębiorstwom dotkniętym skutkami kryzysu, w formie pomocy publicznej: do końca 2010 r. – na zasadach przyjętych w Unii Europejskiej, w 2011 r. – na zasadach de minimis, czyli w kwotach nieprzekraczających 200.000 euro w ciągu 3 lat dla danego podmiotu gospodarczego.
Pomoc państwa będzie przysługiwać przedsiębiorcom, którzy odnotowali spadek obrotów w dowolnym trzymiesięcznym okresie po 1 lipca 2008 r. o 25% w stosunku do trzymiesięcznego okresu między 1 lipca 2007 a 30 czerwca 2008 r. Przedsiębiorca ubiegający się o pomoc nie może jednak zalegać z płatnościami publicznoprawnymi i składkami na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Zgodnie z zapisami ustawy pracodawca, który ma przejściowe trudności finansowe, będzie mógł np.:
• obniżyć pracownikom wymiar czasu pracy z proporcjonalnym obniżeniem wynagrodzenia za pracę na okres maksymalnie 6 miesięcy – bez konieczności dokonywania wypowiedzenia zmieniającego. Wymiar czasu pracy będzie mógł być obniżony do 1/2 pełnego wymiaru czasu pracy.
• skorzystać z przestoju ekonomicznego związanego z niewykonywaniem pracy przez pracownika pozostającego w gotowości do niej. Rozwiązanie to będzie można stosować łącznie przez 6 miesięcy. W tym przypadku pracownicy otrzymają wynagrodzenie co najmniej na poziomie minimalnego wynagrodzenia, tj. 1276 zł w 2009 r., a w 2010 r. – 1317 zł. Udział państwa w wynagrodzeniu dla takiego pracownika będzie stanowić równowartość 100% zasiłku dla bezrobotnych.

Ponadto ustawa wprowadza nowe regulacje dotyczące wszystkich przedsiębiorstw, bez względu na ich wielkość, status prawny czy kondycję finansową, takie jak:
• dłuższe okresy rozliczeniowe – z 4 do maksymalnie 12 miesięcy, okresy dłuższej pracy równoważone okresami pracy krótszej lub dniami wolnymi od pracy, jednak w ramach wymiaru czasu pracy obowiązującego danego pracownika, zgodnie z przepisami Kodeksu pracy. Podczas stosowania wydłużonego okresu rozliczeniowego czasu pracy miesięczne wynagrodzenie pracownika nie będzie mogło być niższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Zastosowane rozwiązania muszą być uzgodnione w układzie zbiorowym lub w porozumieniu.
• elastyczny czas pracy poprzez stosowanie różnych godzin rozpoczynania i kończenia pracy przez pracowników – przy założeniu, że ponowna praca w tej samej dobie nie będzie traktowana jak praca w godzinach nadliczbowych.
• ograniczenia w stosowaniu umów na czas określony – możliwe będzie zatrudnienie pracownika na okres nie dłuższy niż 24 miesiące, kolejną zaś umową o pracę na czas określony byłaby umowa zawarta przed upływem 3 miesięcy od rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniej umowy o pracę zawartej na czas określony. Zmianie uległy też zasady automatycznego przechodzenia umów na czas określony w umowy na czas nieokreślony. Według nowych przepisów liczony będzie łączny czas przepracowany na umowach terminowych – jeśli ten okres przekroczy 24 miesiące, to umowy na czas określony przekształcą się w umowę na czas nieokreślony.

Przedsiębiorcy będą mogli też liczyć m.in. na szkolenia i studia podyplomowe dla pracowników, dofinansowane przez państwo z FGŚP.
Ustawa o łagodzeniu skutków kryzysu ma za zadanie przede wszystkim umożliwić pracodawcom dostosowanie kosztów pracy do trudniejszej sytuacji ekonomicznej oraz jednocześnie łagodzić jej skutki, które odczują pracownicy. Zdaniem Prezydenta Lecha Kaczyńskiego istotą podpisanej przez niego ustawy o łagodzeniu skutków kryzysu jest ochrona miejsc pracy.
Kancelaria Premiera szacuje, że pomocą może zostać objętych ok. 250 000 osób zatrudnionych u pracodawców mających problemy finansowe.

Dorota Kriger - artykuł opublikowany 12.08.2009 na stronie www.prawo-pracy.pl, www.ePorady24